Operacja plastyczna nosa (rynoseptoplastyka)
Rynoseptoplastyka ma dwa cele: poprawę drożności nosa i zmianę jego kształtu. Dlatego nazywam ją operacją funkcjonalno-estetyczną. Trudnościom w oddychaniu mogą towarzyszyć skrzywienie nosa, garb lub nieprawidłowości w budowie jego czubka. Podczas jednej operacji mogę zająć się zarówno przyczyną niedrożności, jak i wyglądem nosa.
Operuję w Centrum Medycznym Angelius Provita w Katowicach. Podczas konsultacji osobno oceniam przyczyny trudności w oddychaniu i omawiam oczekiwane zmiany wyglądu. Wyjaśniam, jaki zakres korekcji pozwala uzyskać budowa nosa oraz jakie ograniczenia trzeba uwzględnić w planie leczenia.
Kiedy rozważam rynoseptoplastykę?
Operację proponuję po ocenie budowy i funkcji nosa. Wskazania mogą obejmować:
- skrzywienie przegrody lub inne przyczyny niedrożności współistniejące ze skrzywieniem nosa zewnętrznego,
- garb kostno-chrzęstny, opadający, asymetryczny lub zbyt szeroki czubek nosa,
- deformację po urazie lub złamaniu,
- nierówną linię grzbietu nosa,
- potrzebę jednoczesnej korekcji oddychania i wyglądu.
Osobnej oceny wymaga nos operowany wcześniej. Przy kolejnej operacji uwzględniam zakres poprzedniego zabiegu, stan tkanek i przyczyny utrzymujących się dolegliwości.
Jak przebiega operacja plastyczna nosa?
Rynoseptoplastykę wykonuję w znieczuleniu ogólnym. W części funkcjonalnej koryguję przegrodę i, zależnie od wskazań, inne struktury utrudniające przepływ powietrza, na przykład małżowiny nosowe. Część estetyczna obejmuje modelowanie rusztowania chrzęstno-kostnego, które nadaje nosowi kształt.
W pracy wykorzystuję lupy śródoperacyjne, endoskop i urządzenie piezochirurgiczne. Dobór narzędzi zależy od zakresu korekcji. Piezochirurgia służy do precyzyjnego opracowywania części kostnych nosa. Nie zastępuje pozostałych etapów operacji ani indywidualnego planowania zabiegu.
Po zabiegu zakładam wewnątrz nosa silikonową płytkę stabilizującą przegrodę, a na zewnątrz opatrunek termoplastyczny. Zwykle pozostają przez 10–14 dni. Termin ich usunięcia ustalam na podstawie przebiegu gojenia.
Septoplastyka a rynoseptoplastyka
Septoplastyka polega na korekcji przegrody nosowej. Może wystarczyć, gdy właśnie jej skrzywienie odpowiada za niedrożność, a nos zewnętrzny nie wymaga przebudowy. Samo uczucie zatkania nosa nie przesądza jednak o wyborze tego zabiegu.
Rynoseptoplastykę rozważam, gdy trzeba również zmienić kształt nosa albo skorygować jego rusztowanie, aby poprawić oddychanie. Dotyczy to między innymi niektórych deformacji pourazowych. W takich przypadkach korekcja samej przegrody może nie usunąć wszystkich przyczyn zwężenia.
Technika zamknięta czy otwarta?
W technice zamkniętej wykonuję nacięcia wewnątrz nosa. Stosuję ją w wybranych korektach grzbietu i przegrody, gdy taki dostęp pozwala przeprowadzić zaplanowany zabieg.
Technika otwarta wymaga dodatkowego nacięcia na słupku nosa, czyli wąskim fragmencie skóry między nozdrzami. Umożliwia szerszy wgląd w jego struktury. Korzystam z niej między innymi przy złożonych korektach czubka i operacjach wtórnych. Blizna zwykle stopniowo blednie, lecz jej ostateczny wygląd zależy również od gojenia.
Wybór dostępu wynika z budowy nosa i zakresu zmian. Omawiam go z pacjentem podczas kwalifikacji.
Konsultacja i przygotowanie do operacji
Kwalifikację zaczynam od badania nosa, oceny drożności i endoskopii. U większości moich pacjentów zlecam również tomografię nosa i zatok. Potrzebę i zakres badań ustalam indywidualnie.
Rozmawiamy o szczegółach wyglądu, które pacjent chciałby zmienić, oraz o tym, co można osiągnąć przy jego anatomii. Uwzględniam proporcje twarzy, stan skóry i wcześniejsze operacje. Możliwa jest komputerowa symulacja wyglądu nosa. Pomaga w rozmowie o planowanej korekcji, ale nie stanowi gwarancji wyniku.
Przed znieczuleniem ogólnym pacjent otrzymuje listę badań, obejmującą badania krwi i ocenę krzepnięcia. Przyjmowane leki oraz choroby współistniejące omawiamy przed ustaleniem terminu, również z anestezjologiem. Leków przeciwkrzepliwych nie należy odstawiać samodzielnie. Zalecam też zaprzestanie palenia przed operacją i w okresie gojenia.
Kiedy odraczam lub odradzam zabieg?
Planowej korekcji nie proponuję przed zakończeniem rozwoju nosa. Odradzam operację również wtedy, gdy oczekiwanego wyglądu nie można uzyskać ze względu na budowę nosa, proporcje twarzy lub właściwości skóry.
Ostra infekcja dróg oddechowych wymaga odroczenia zabiegu. Inne przeciwwskazania oceniam na podstawie stanu zdrowia, wyników badań i konsultacji anestezjologicznej.
Gojenie i powrót do codziennych zajęć
Pacjenci najczęściej opuszczają szpital po 20–24 godzinach. W tym czasie pozostają pod opieką personelu i otrzymują leki dobrane do potrzeb, w tym leczenie przeciwbólowe.
W pierwszych dniach mogą wystąpić obrzęk policzków i powiek, zasinienia pod oczami oraz ograniczona drożność nosa. Pierwszy tydzień warto przeznaczyć na odpoczynek w domu. Zakres dozwolonej aktywności i sposób pielęgnacji nosa określam w zaleceniach pooperacyjnych. Kontrolę z usunięciem opatrunków zwykle planuję po 10–14 dniach.
Powrót do pracy następuje na ogół po około 3 tygodniach, zależnie od gojenia i rodzaju wykonywanych obowiązków. Pierwszą ocenę wyglądu przeprowadzam po miesiącu, kolejną po 3–4 miesiącach. Nos nadal może się zmieniać, szczególnie w obrębie czubka. Drobne zmiany związane z gojeniem mogą utrzymywać się do 12, a niekiedy do 18 miesięcy.
Moje doświadczenie w chirurgii nosa
Chirurgią nosa zajmuję się od ponad 20 lat. Od 2010 roku prowadzę w szpitalu Angelius Provita w Katowicach Ośrodek Leczenia Chorób Nosa i Zatok, którego działalność operacyjna koncentruje się na tych obszarach.
Odbywałem staże szkoleniowe u prof. W. Gubischa, prof. H. Fody, dr. B. Cakira i dr. E. Robottiego. Należę do Rhinoplasty Society of Europe. Od ponad 8 lat wykorzystuję piezochirurgię w operacjach nosa, a w swojej praktyce rozwijam także podejście oszczędzające, określane jako preservation rhinoplasty.
Operacje plastyczne nosa, zabiegi zatok i ich łączenie należą do głównych obszarów mojej pracy. Konsultuję również pacjentów ze złożonymi problemami, którzy byli już leczeni lub operowani w innych ośrodkach. Przyjmuję osoby z całej Polski i innych krajów europejskich.
Pytania o rynoseptoplastykę
Tak, u odpowiednio zakwalifikowanych pacjentów rynoseptoplastykę można połączyć z endoskopową operacją zatok FESS. W wybranych przypadkach plan leczenia obejmuje również zamknięcie perforacji przegrody nosa. Zakres ustalam po badaniu i analizie tomografii. Każda z procedur wymaga własnych wskazań, a możliwość ich połączenia oceniam indywidualnie.
Poprawa przepływu powietrza jest celem części funkcjonalnej rynoseptoplastyki. Możliwości leczenia zależą jednak od przyczyny niedrożności. Przed zabiegiem oceniam, które struktury wymagają korekcji i jakiej poprawy można się spodziewać. W pierwszym okresie po operacji oddychanie może być utrudnione przez obrzęk i obecność opatrunków.
Powrót do ćwiczeń ustalam podczas kontroli. Intensywny wysiłek oraz aktywności grożące uderzeniem w nos wymagają dłuższej przerwy niż zwykłe codzienne zajęcia. Termin zależy od zakresu operacji, przebiegu gojenia i rodzaju sportu. Zdjęcie opatrunku nie oznacza jeszcze gotowości do pełnego treningu.
Możliwe powikłania obejmują krwawienie, zakażenie, nieprawidłowe bliznowacenie, asymetrię oraz utrzymywanie się trudności w oddychaniu. U części pacjentów może być potrzebna kolejna korekcja. Ryzyko zależy między innymi od zakresu zabiegu, wcześniejszych operacji i stanu tkanek. Omawiam je podczas kwalifikacji wraz z ograniczeniami spodziewanego efektu.
Warto zabrać opis poprzedniej operacji, kartę wypisową oraz wyniki wykonanych badań, w tym tomografii, jeśli jest dostępna. Przydatne mogą być również zdjęcia sprzed zabiegu. Dokumentacja pomaga odtworzyć przebieg leczenia, ale decyzję o ewentualnej kolejnej operacji podejmuję dopiero po badaniu.
Zabieg
W pigułce
Znieczulenie
Ogólne.
Czas zabiegu
Zwykle 2,5–3,5 godziny, zależnie od zakresu.
Rekonwalescencja
Opatrunki zwykle 10–14 dni, powrót do pracy około 3 tygodni.
Koszt orientacyjny
od około 20 000 zł
Ostateczny koszt zależy od zakresu operacji i jest ustalany podczas konsultacji.
dr n. med. Tomasz Grzegorzek · chirurg nosa
Centrum Medyczne Angelius Provita, Katowice
